Marga Coesèl
“Natuur is er voor de elite”: dat stond anno 1851 in het
eerste Nederlandse natuurtijdschrift. Het stelde zich ten doel natuurkennis te
verspreiden “onder beschaafde lezers van allerlei stand”, wat duidelijk geen
rekening hield met de toen nog ongeletterde arbeidersklasse. In tijden waarin
natuurbehoud opnieuw verwijten van privilege oproept, is het de moeite de vraag
te stellen: hoe kwam natuur eigenlijk op de maatschappelijke agenda? Via de
voor- of de achterdeur, onder luid applaus of net tegen weerstand in en wie
speelde hierin een belangrijke rol?
Dit boekje, met slechts een honderdtal pagina’s, draagt als
ondertitel ‘natuurcolumns’. Hiervan bevat het maar drie: een van Jac. P.
Thijsse, “Over roofvogels” (1915); van Jac. Van Barneveld, “Adelaarsvlucht”
(1961); en één van Casper Janssen, “De havik” (2023). Hoewel deze zich alleen
op Nederland toespitsen, is de verzameling even boeiend voor Vlamingen. De
wereld van Vlaamse natuurschrijvers is immers sterk beïnvloed en georiënteerd
door Nederlandse auteurs al Eli Heimans en, daar is ie, Jac P. Thijsse.
Thijsse en Heimans, beiden onderwijzers, schreven jaren
‘feuilletons’ – de inmiddels in onbruik geraakte term voor column of cursiefje.
Voor De Groene Amsterdammer schreef Thijsse niet minder dan 863 stukjes. Hoe is
het genre sindsdien veranderd? De inhoud en kennis zijn uiteraard sterk
geëvolueerd. Wat vooral speelde, was de authenticiteit en de betrokkenheid. De
toevoeging van een snuifje ‘emo’ opende de deuren bij velen. Leuk geïllustreerd
boek, onder meer met covers van oude tijdschriften.
https://noordboek.nl/boek/verzinnen-doen-wij-niets/
De tekst verscheen op de site van BBL op 5 december 2025
https://www.bondbeterleefmilieu.be/artikel/zes-boekige-cadeautips
