Maggie O’Farrell
“Zoals ik al zei, mythe is feit en feit is mythe, en die zijn allebei geworteld in het land zelf”. Aan het woord is een van de hoofdrolspelers uit Maggie O’Farrell’s Land, een lang uitgesponnen en diepgravend familieverhaal. Telkens legt ze danig suggestieve verbanden, dwars door de tijd heen, dat de lezer de indruk krijgt dat taferelen bijna gelijktijdig plaatsvinden: “enige tijd later, misschien een paar jaar, misschien honderden jaren – dat is moeilijk vast te stellen in de kolossale levensduur van een landschap …”.
Omdat O’Farrell “ruimte” bepalend vindt voor de ontwikkeling
van het leven, is het ongetwijfeld geen toeval dat ze haar roman naar een plek
vernoemt. Plaatsen verknopen verhaallijnen, maar worden hier allerminst
geromantiseerd. Neem het verhaal van twee weeskinderen die elkaar terugvinden
na de Grote Hongersnood in Ierland: alle generatiebanden zijn weggevaagd, net
als de link naar hun heimat, want de wezen werden verzameld, opgesloten en als
slaaf behandeld. Ze ontsnapten en zochten een eigen plek, startten een gezin en
verhuisden, hunkerend naar een unieke plaats. Opmerkelijk genoeg legt de vader
zich toe op landmeting, het uitermate nauwgezet in kaart brengen van de ruimte.
Later valt het gezin uit elkaar: de kinderen migreren, elk onder heimwee gebukt,
maar elk op een andere manier.
Het is niet enkel een mooi verhaal, maar ook toegankelijk
geschreven en erg beeldrijk. Vooral haar vergelijkingen zijn schitterend: “Van
onder de met speeksel doordrenkte lap klinken woorden, althans klanken die erop
lijken, ze rammelen als stenen in een emmer.” De lezer voelt hoe de periode
rond de hongersnood beleefd en in herinnering gebracht werd, zowel bestuurlijk
(de burggraaf neemt wat hij denkt dat hem toekomt), religieus (mooie
beschrijvingen van zowel een duiveluitdrijving als de hiërarchie in priesterordes
ten opzichte van nieuwkomers) als sociaal (marginalisering van boeren). Haar
allerlaatste zin vat het boek mooi samen: “Iemand is zo oud en wijs, dat hij je
alles over de geschiedenis van het land zou kunnen vertellen, als hij dat zou
willen”. Inderdaad.
https://www.singeluitgeverijen.nl/nijgh-van-ditmar/boek/land/
De bespreking verscheen op de site van BBL op 19 oktober 2026,
https://www.bondbeterleefmilieu.be/artikel/twee-historische-herfstboeken
