De brandende aarde, hoe de mens de aarde veranderde

 Sunil Amrith

‘Als we de hoge berg vragen om zijn hoofd te buigen, moet die dat doen! Als we de rivier vragen om te wijken, moet die dat doen’, een legendarische uitspraak van Mao Zedong (1958), kort nadat hij zijn ‘Grote Sprong Voorwaarts’ had aangekondigd. Het is volgens Sunil Amrith een van meest treffende uitspraken die de attitude van de mens ten opzichte van zijn omgeving duidt. Zijn wetenschappelijke vraag is: ‘Hoe is het mogelijk dat een kleine minderheid is gaan geloven in de illusie van het heer en meester zijn?’

Als je opgewekt wil worden (of blijven!), lees je beter een ander boek. Als je inzicht wil, is het aanrader. Enige volhardendheid als lezer is een niet te versmaden voordeel. Sunil Amrith gebruikt één spijker en daar slaat hij op, onophoudelijk. De mens vernietigt zijn omgeving, vooral door het gebruik van fossiele energie. Dat is zijn ene spijker, en op die spijker slaat hij. Hij stapelt feiten en biedt context. Hij gebruikt graag een beladen taal, ratelend, de ene moker na de andere, feit gestapeld op feit. Gelukkig adoreert hij Braudel en brengt hij alle feiten mooi samen en laat de lezer (ook) naar de mechanismen kijken. Hij schrijft over vernietiging, hebzucht, uitmoorden, terrorisme, genocide, ecocide, biocide, terracide, … Zijn verhaal omvat op hoofdlijn de laatste 800 jaar, met vooral aandacht voor de laatste 100 jaar. De rode lijn in zijn boek is de wijze waarop fossiele brandstoffen de wereld vernietigen.

Sunil Amrith is historicus en doceert aan de School of Environment aan Yale. Hij voegt bijna 100 pagina’s toe met noten, illustratieverantwoording en een gedetailleerd register. Hij groeide op in Singapore wat er wellicht toe bijdraagt dat hij ruimer kijkt dan enkel Europa en Noord-Amerika, een erg te appreciëren voordeel. Als hij het bijvoorbeeld heeft over de Hoge Aswandam (Egypte), praat hij ook over de Tungabhadradam, de Bhakradam en de Hirakuddam (alle drie in India). Hij heeft stapels wetenschappelijke literatuur doorworsteld en citeert graag uit films en boeken. Hij laat je meelezen en meekijken naar Arendt, Ghandi, Ehrlich, Carson, Saro Wiwa, Chico Mendez en ga maar door. Zijn belangrijkste les? “Er kan geen onderscheid meer zijn tussen de crisis waar het leven op aarde zich in bevindt en onze zorgen om gerechtigheid en vrijheid.” En wat waren de woorden die in Greta Thunbergs mond werden gelegd nadat ze met een hulpkonvooi naar Gaza reisde, werd opgepakt en vrijgelaten? “Alles hangt met elkaar samen. Er is bijna niets dat zo schadelijk is voor het klimaat als oorlog en ecocide", verduidelijkt ze. "Ik ben een klimaatactivist omdat ik geef om mensen en om het welzijn van de planeet. Duurzaamheid gaat hand in hand met gelijkheid, vrijheid en rechtvaardigheid.”

https://www.singeluitgeverijen.nl/athenaeum/boek/de-brandende-aarde/

De tekst verscheen op de site van BBL op 16/11/2025, https://www.bondbeterleefmilieu.be/artikel/halfvol-en-halfleeg-twee-klimaatboeken-over-de-toekomst-van-onze-planeet

 

 

Alles wordt anders ... en beter

 Koen Schoors

Koen Schoors is zeker: 70 jaar, de maatschappij belandt in een crisis en de wereld kantelt. Geen klimaatcrisis en/of een biodiversiteitscrisis, nee hoor, een trits crises vallen samen. Wat volgt, is een stevige sociale verandering. Hij gelooft niet in een deterministische kijk, maar het wordt ook geen strandvakantie. Wel is hij zeker van een stevige ‘padafhankelijkheid’, keuzes uit het verleden zijn mee bepalend voor de toekomst. Keuzes maken we samen, dus omschrijft hij zijn boek als ‘fundamenteel onzeker en allesbehalve onschuldig’. Zijn hoofddoel? Prikkelen dat we zelf nadenken, een zin naar ons hart. En juist dat maakt het boek van Koen Schoors zo aangenaam, hij denkt zelf. Hij doorprikt drogredenen, hij kijkt anders naar diezelfde werkelijkheid. Hij blijft natuurlijk een econoom, maar eentje die helder schrijft, toegankelijke voorbeelden aanreikt en vindt dat iedereen gelijke kansen verdient. Wat lastig voor een zoekende lezer: je vindt nergens literatuurverwijzingen, een biografie noch een uitgebreide lijst noten.

Koen Schoors pleit voor een systeemomslag, een duurzaam en goedkoper systeem. Hij brengt een opvallend positief verhaal, het boek is doordrenkt van de idee “yes we can”. Hij ziet tal van mogelijkheden: plaats zonnepanelen, plaats windmolens, ga duurzamer wonen, kies voor buurtoplossingen (bv. warmtenetten), kies voor coöperaties, kies voor diensten in plaats van eigendom. Kortom, de gekende lijst vanuit sociale hoek. Zijn (begrijpelijke) appreciatie voor Piketty versterkt dit. Elders pleit hij voor kleine modulaire kernreactoren, een oplossing die veelvuldig naar voor geschoven wordt door mensen die de technologie niet alleen alle kansen willen bieden, maar er meestal van uitgaan dat technologie alles zal oplossen. Hij schuift de oplossing naar voor samen met nieuwe netwerken voor CO2, waterstof- of elektriciteitsdistributie. Hij pleit ook voor het inzetten van de Europese Centrale Bank in voor duurzaamheid en het gebruik van diverse financiële instrumenten. Kortom, Schoors is moeilijk in een vakje te stoppen (hij denkt zelf!) en houdt veel mogelijkheden op. Telkens kijkt hij naar de financiële en/of economische gevolgen. Hij is en blijft econoom en zijn belangrijkste punt is de omslag naar een circulaire economie met regionale clusters van bedrijven en een hoge strategische autonomie. Koen Schoors neemt graag en regelmatig deel aan het publieke debat, o.m. via columns. Hij is welbespraakt en verkiest heldere standpunten, zijn taalvaardigheid is een voordeel. Je leest dus zinnen zoals “Niets hiervan is noodzakelijk, logisch of onafwendbaar”, “de ontnuchterende onderliggende waarheid”, “de spreidstand tussen wat we over onszelf denken en wat we echt realiseren is wonderlijk groot”. Kortom, iemand die prikkelt opdat we ook zelf denken en niet luisteren naar drogredenen, welbespraakt is en graag heeft dat we de zon in ons hart laten komen. Wat willen nog meer? 

https://www.borgerhoff-lamberigts.be/shop/boeken/alles-wordt-anders

 

De tekst verscheen op de site van BBL op 16/11/2025, https://www.bondbeterleefmilieu.be/artikel/halfvol-en-halfleeg-twee-klimaatboeken-over-de-toekomst-van-onze-planeet

Halfvol en halfleeg: twee klimaatboeken over de toekomst van onze planeet

Het verhaal van de twee waterglazen die elk voor 50% gevuld werden met water, is alom gekend. “Halfleeg” en “halfvol” zijn begrippen die niet enkel iets vertellen over het glas en het water, maar vooral over de manier waarop je naar de werkelijkheid kijkt. Sunil Amrith en Koen Schoors vinden elkaar als het gaat over de enorme negatieve impact van fossiele brandstoffen op de aarde. Maar, Sunil kijkt terug, Koen vooruit; Sunil verpulvert de hoop, Koen prijst ze de hemel in. Beiden prof, de ene in Amerika, de andere in Europa, de ene bedelft je onder wetenschappelijke referenties de andere vermeldt niets, kortom, een intellectuele spreidstand. Lig je als lezer dan ongemakkelijk of comfortabel in het midden van het bed? 

 

De brandende aarde, hoe de mens de aarde veranderde, Sunil Amrith

‘Als we de hoge berg vragen om zijn hoofd te buigen, moet die dat doen! Als we de rivier vragen om te wijken, moet die dat doen’, een legendarische uitspraak van Mao Zedong (1958), kort nadat hij zijn ‘Grote Sprong Voorwaarts’ had aangekondigd. Het is volgens Sunil Amrith een van meest treffende uitspraken die de attitude van de mens ten opzichte van zijn omgeving duidt. Zijn wetenschappelijke vraag is: ‘Hoe is het mogelijk dat een kleine minderheid is gaan geloven in de illusie van het heer en meester zijn?’

Als je opgewekt wil worden (of blijven!), lees je beter een ander boek. Als je inzicht wil, is het aanrader. Enige volhardendheid als lezer is een niet te versmaden voordeel. Sunil Amrith gebruikt één spijker en daar slaat hij op, onophoudelijk. De mens vernietigt zijn omgeving, vooral door het gebruik van fossiele energie. Dat is zijn ene spijker, en op die spijker slaat hij. Hij stapelt feiten en biedt context. Hij gebruikt graag een beladen taal, ratelend, de ene moker na de andere, feit gestapeld op feit. Gelukkig adoreert hij Braudel en brengt hij alle feiten mooi samen en laat de lezer (ook) naar de mechanismen kijken. Hij schrijft over vernietiging, hebzucht, uitmoorden, terrorisme, genocide, ecocide, biocide, terracide, … Zijn verhaal omvat op hoofdlijn de laatste 800 jaar, met vooral aandacht voor de laatste 100 jaar. De rode lijn in zijn boek is de wijze waarop fossiele brandstoffen de wereld vernietigen.

Sunil Amrith is historicus en doceert aan de School of Environment aan Yale. Hij voegt bijna 100 pagina’s toe met noten, illustratieverantwoording en een gedetailleerd register. Hij groeide op in Singapore wat er wellicht toe bijdraagt dat hij ruimer kijkt dan enkel Europa en Noord-Amerika, een erg te appreciëren voordeel. Als hij het bijvoorbeeld heeft over de Hoge Aswandam (Egypte), praat hij ook over de Tungabhadradam, de Bhakradam en de Hirakuddam (alle drie in India). Hij heeft stapels wetenschappelijke literatuur doorworsteld en citeert graag uit films en boeken. Hij laat je meelezen en meekijken naar Arendt, Ghandi, Ehrlich, Carson, Saro Wiwa, Chico Mendez en ga maar door. Zijn belangrijkste les? “Er kan geen onderscheid meer zijn tussen de crisis waar het leven op aarde zich in bevindt en onze zorgen om gerechtigheid en vrijheid.” En wat waren de woorden die in Greta Thunbergs mond werden gelegd nadat ze met een hulpkonvooi naar Gaza reisde, werd opgepakt en vrijgelaten? “Alles hangt met elkaar samen. Er is bijna niets dat zo schadelijk is voor het klimaat als oorlog en ecocide", verduidelijkt ze. "Ik ben een klimaatactivist omdat ik geef om mensen en om het welzijn van de planeet. Duurzaamheid gaat hand in hand met gelijkheid, vrijheid en rechtvaardigheid.”

https://www.singeluitgeverijen.nl/athenaeum/boek/de-brandende-aarde/

Alles wordt anders... en beter, Koen Schoors

Koen Schoors is zeker: 70 jaar, de maatschappij belandt in een crisis en de wereld kantelt. Geen klimaatcrisis en/of een biodiversiteitscrisis, nee hoor, een trits crises vallen samen. Wat volgt, is een stevige sociale verandering. Hij gelooft niet in een deterministische kijk, maar het wordt ook geen strandvakantie. Wel is hij zeker van een stevige ‘padafhankelijkheid’, keuzes uit het verleden zijn mee bepalend voor de toekomst. Keuzes maken we samen, dus omschrijft hij zijn boek als ‘fundamenteel onzeker en allesbehalve onschuldig’. Zijn hoofddoel? Prikkelen dat we zelf nadenken, een zin naar ons hart. En juist dat maakt het boek van Koen Schoors zo aangenaam, hij denkt zelf. Hij doorprikt drogredenen, hij kijkt anders naar diezelfde werkelijkheid. Hij blijft natuurlijk een econoom, maar eentje die helder schrijft, toegankelijke voorbeelden aanreikt en vindt dat iedereen gelijke kansen verdient. Wat lastig voor een zoekende lezer: je vindt nergens literatuurverwijzingen, een biografie noch een uitgebreide lijst noten.

Koen Schoors pleit voor een systeemomslag, een duurzaam en goedkoper systeem. Hij brengt een opvallend positief verhaal, het boek is doordrenkt van de idee “yes we can”. Hij ziet tal van mogelijkheden: plaats zonnepanelen, plaats windmolens, ga duurzamer wonen, kies voor buurtoplossingen (bv. warmtenetten), kies voor coöperaties, kies voor diensten in plaats van eigendom. Kortom, de gekende lijst vanuit sociale hoek. Zijn (begrijpelijke) appreciatie voor Piketty versterkt dit. Elders pleit hij voor kleine modulaire kernreactoren, een oplossing die veelvuldig naar voor geschoven wordt door mensen die de technologie niet alleen alle kansen willen bieden, maar er meestal van uitgaan dat technologie alles zal oplossen. Hij schuift de oplossing naar voor samen met nieuwe netwerken voor CO2, waterstof- of elektriciteitsdistributie. Hij pleit ook voor het inzetten van de Europese Centrale Bank in voor duurzaamheid en het gebruik van diverse financiële instrumenten. Kortom, Schoors is moeilijk in een vakje te stoppen (hij denkt zelf!) en houdt veel mogelijkheden op. Telkens kijkt hij naar de financiële en/of economische gevolgen. Hij is en blijft econoom en zijn belangrijkste punt is de omslag naar een circulaire economie met regionale clusters van bedrijven en een hoge strategische autonomie. Koen Schoors neemt graag en regelmatig deel aan het publieke debat, o.m. via columns. Hij is welbespraakt en verkiest heldere standpunten, zijn taalvaardigheid is een voordeel. Je leest dus zinnen zoals “Niets hiervan is noodzakelijk, logisch of onafwendbaar”, “de ontnuchterende onderliggende waarheid”, “de spreidstand tussen wat we over onszelf denken en wat we echt realiseren is wonderlijk groot”. Kortom, iemand die prikkelt opdat we ook zelf denken en niet luisteren naar drogredenen, welbespraakt is en graag heeft dat we de zon in ons hart laten komen. Wat willen nog meer? 

https://www.borgerhoff-lamberigts.be/shop/boeken/alles-wordt-anders

 

De tekst verscheen op de site van BBL op 16/11/2025, https://www.bondbeterleefmilieu.be/artikel/halfvol-en-halfleeg-twee-klimaatboeken-over-de-toekomst-van-onze-planeet

 

Het geduld van de bloemen

 Stefan Brijs

Een vluggertje naar Malaga. Dat betekent doorgaans: het vliegtuig in en uit, snel naar de stad, je onderdompelen in de aangename temperatuur, zon, zee en glaasje wijn opdoen, iets eten, even shoppen en de oude stad induiken, en dan snel terug, want het werk wacht niet. Stefaan Brijs houdt van Malaga en de omgeving errond, maar op een andere manier. Een tiental jaar geleden verkaste hij samen zijn gezin en fluwelen pen naar de heuvels nabij Malaga en dompelde er zich onder in de natuur. Het geduld van de bloemen is zijn derde boek waarin de natuur van zijn nieuwe directe leefomgeving het onderwerp is. Telkens verlegt hij grenzen, verkent nieuwe terreinen, maakt nieuwe vrienden. Brijs gaat op pad en op zoek, niet met allerhande appjes, maar door zich geduldig aan talloze naslagwerken te zetten. Wellicht speelt hierin mee dat hij vroeger voor de klas stond als onderwijzer, wat je ook merkt aan de levenswijsheden die hij graag deelt. Brijs blijft een verademing. Hij adoreert, berispt, registreert, bestudeert en onderwijst.

Hij wordt boos als hij vaststelt dat de natuur aftakelt en wijst naar de oorzaak: grootschalige, kapitaalintensieve landbouw. De overvloedige avocadoteelt slurpt er gigantische hoeveelheden water op. Wat verderop ligt de zogenaamde 'plastieken driehoek', de groententuin van West-Europa, tsjokvol Noord-Afrikaanse arbeiders die voor een hongerloon in de moordende hitte werken. Toch blijft het boek aangenaam om lezen; zelfs Brijs' boosheid onthaal je warm. Opmerkelijk is het slot: hij beschrijft hoe de klimaatverandering in de vorm van stormen en overstromingen vorig jaar in zijn leven indrong en de halve buurt van tafel veegde. Zijn dichterlijke taal blijft een streling:

Net als vele natuurminnaars werd hij niet vrolijk van Turkse tortels en hun voortdurende ‘oe-óé-oe’, het geluid dat hij associeert met het afkalven van de biodiversiteit en de vervlakking van zijn nabije omgeving. Tenminste, tot een bevriende bioloog hem leerde om anders te luisteren: de Turkse tortel zingt namelijk ‘‘I love you”.

https://www.atlascontact.nl/boek/het-geduld-van-de-bloemen/

De tekst verscheen op de website van BBL op 9 oktober 2025

https://www.bondbeterleefmilieu.be/artikel/drie-eigenzinnige-omgevingsboeken

Ontwerp je eigen ecologische siertuin

 Herman Dierickx

Tuinboeken willen de lezer verleiden. Niet moeilijk: wie wil niet elke dag in bloemenpracht vertoeven? Vele boeken reiken je verleidelijke foto’s aan, meestal vergezeld door enkele noodzakelijke tekstblokjes. In Ontwerp je eigen ecologische siertuin, het boek van Herman Dierickx, is dit niet zo: het wil je verleiden door inhoud. En hoé: in dit zeldzame juweeltje krijgt de lezer veertig jaar kennis en ervaring op een schoteltje aangeboden. De uitermate belezen Hermans heeft ogenschijnlijk de halve bib van de Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging

in zijn literatuurlijst opgenomen, net als tal van overheidspublicaties. Opmerkelijk genoeg bedankt hij niet alleen de honderden mensen wiens pad hij kruiste de afgelopen 40 jaar, maar ook de natuur zelf. Nederigheid siert. Merkwaardig detail: hij schreef zijn boek in een appartement, drie hoog, waardoor hij steeds in de tuinen van anderen kon zien.

Herman Dierickx houdt niet van compromissen. De robotmaaier, een machine die inmiddels veelvuldig opduikt in Vlaamse tuinen, noemt hij zonder meer ecologische marteltuigen. Wat biedt hij dan wel? Een pleidooi voor kennis, te beginnen met "ken je eigen tuin", informatie en inzicht vanuit een heldere visie. Schimmelaantrekkers, verkoelende planten, koolstofverzamelaars, microklimaatplanten, groeibogen, Ellenbergwaarden, enten van bloemenweiden, uitgebreide soortenlijsten: hij blijft onophoudelijk informatie aanbieden. Die is overvloedig en netjes geschikt, ideaal om tal van lange winteravonden mee te vullen, wegdromend van een nieuwe, ontluikende lente.

https://noordboek.nl/boek/ontwerp-je-eigen-ecologische-siertuin/

De tekst verscheen op de website van BBL op 9 oktober 2025

https://www.bondbeterleefmilieu.be/artikel/drie-eigenzinnige-omgevingsboeken

Al wat leeft

 Jason Roberts

Met Al wat leeft, bewijst Jason Roberts dat "1 + 1" soms toch "3" is. Hij schrijft niet één, maar twee biografieën, plaatst beiden in hun maatschappelijke context, en verweeft de levensverhalen van twee mannen die elkaar nooit hebben ontmoet ineen. Het gaat hier om Carl Linnaeus en Georges-Louis Leclerc, graaf de Buffon, beiden geboren in 1707, de een in Zweden en de andere in Frankrijk, ruwweg een ‘classificeerder’ en een ‘denker’, de een recht door zee, de ander een gewiekst opportunist. Terwijl Linneaus vandaag veel bekender is, aarzelt Roberts niet om de échte denker Buffon hoger in te schatten. Hij beschrijft meeslepend en in detail de levensverhalen en karakters van beide mannen, inclusief details, zoals hoe Linnaeus zijn meisjes scholing ontzegde en Buffon zijn vrouw koos vanwege haar karakter en niet vanwege van haar positie.

Hoe die twee levens, 1+1, toch 3 opleveren? Omdat Roberts niet alleen de denk- en werkwijze van beide mannen beschrijft: in de contrasten daartussen liggen eigenlijk alle cruciale kwesties van de latere biologie besloten – toen nog natuurhistorie genoemd: stabiliteit en verandering, intrinsieke kenmerken versus aanpassing aan de omgeving, aangeleerd of geërfd gedrag, en zelfs de persistente scheiding tussen plant- en dierkunde, toen nog botanica versus zoölogie. In het laatste deel trekt Roberts de lijn van beide 18e-eeuwers door naar de grote namen van de 19e eeuw, Darwin en Mendel. Met het begrip "web of life" wordt in de 20e eeuw helemaal duidelijk dat het ‘complexisme’ van Buffon de werkelijkheid meer recht doet dan de classificatiedrift van Linnaeus.

Het boek kreeg na zijn publicatie in 2024 de Pulitzerprijs. De dit jaar verschenen Nederlandse vertaling is soms wat slordig en verwarrend. Zo wordt het begrip ‘lens’ gebruikt (“de lens van de onveranderlijkheid”) waar ‘denkkader’ of ‘paradigma’ duidelijker was geweest. Later bezigt Roberts ook het woord ‘doctrine’. Hoe dan ook: Roberts diept een fraai staaltje wetenschapsgeschiedenis op, en laat zien hoe wat gisteren in steen gebeitelde waarheid was, vandaag controversieel wordt en morgen een vooroordeel blijkt.

https://www.hollandsdiep.nl/boek/3044/jason-roberts-al-wat-leeft.html

De tekst verscheen op de website van BBL op 9 oktober 2025

https://www.bondbeterleefmilieu.be/artikel/drie-eigenzinnige-omgevingsboeken

Drie eigenzinnige omgevingsboeken

 

Onze huisrecensent Johan ging op stap in de natuur, met drie zonderlinge boeken als kompas. Van biologie tot bloembed, van Andalusische heuvel tot Vlaamse achtertuin: drie eigenzinnige auteurs tonen hoe rijk, grillig en leerzaam de natuur blijft, zolang we de moeite nemen haar echt te leren kennen. Misschien leidt dat ook tot meer zorgzaamheid?

 

Het geduld van de bloemen, Stefan Brijs

Een vluggertje naar Malaga. Dat betekent doorgaans: het vliegtuig in en uit, snel naar de stad, je onderdompelen in de aangename temperatuur, zon, zee en glaasje wijn opdoen, iets eten, even shoppen en de oude stad induiken, en dan snel terug, want het werk wacht niet. Stefaan Brijs houdt van Malaga en de omgeving errond, maar op een andere manier. Een tiental jaar geleden verkaste hij samen zijn gezin en fluwelen pen naar de heuvels nabij Malaga en dompelde er zich onder in de natuur. Het geduld van de bloemen is zijn derde boek waarin de natuur van zijn nieuwe directe leefomgeving het onderwerp is. Telkens verlegt hij grenzen, verkent nieuwe terreinen, maakt nieuwe vrienden. Brijs gaat op pad en op zoek, niet met allerhande appjes, maar door zich geduldig aan talloze naslagwerken te zetten. Wellicht speelt hierin mee dat hij vroeger voor de klas stond als onderwijzer, wat je ook merkt aan de levenswijsheden die hij graag deelt. Brijs blijft een verademing. Hij adoreert, berispt, registreert, bestudeert en onderwijst.

Hij wordt boos als hij vaststelt dat de natuur aftakelt en wijst naar de oorzaak: grootschalige, kapitaalintensieve landbouw. De overvloedige avocadoteelt slurpt er gigantische hoeveelheden water op. Wat verderop ligt de zogenaamde 'plastieken driehoek', de groententuin van West-Europa, tsjokvol Noord-Afrikaanse arbeiders die voor een hongerloon in de moordende hitte werken. Toch blijft het boek aangenaam om lezen; zelfs Brijs' boosheid onthaal je warm. Opmerkelijk is het slot: hij beschrijft hoe de klimaatverandering in de vorm van stormen en overstromingen vorig jaar in zijn leven indrong en de halve buurt van tafel veegde. Zijn dichterlijke taal blijft een streling:

Net als vele natuurminnaars werd hij niet vrolijk van Turkse tortels en hun voortdurende ‘oe-óé-oe’, het geluid dat hij associeert met het afkalven van de biodiversiteit en de vervlakking van zijn nabije omgeving. Tenminste, tot een bevriende bioloog hem leerde om anders te luisteren: de Turkse tortel zingt namelijk ‘‘I love you”.

https://www.atlascontact.nl/boek/het-geduld-van-de-bloemen/

 

Ontwerp je eigen ecologische siertuin, Herman Dierickx

Tuinboeken willen de lezer verleiden. Niet moeilijk: wie wil niet elke dag in bloemenpracht vertoeven? Vele boeken reiken je verleidelijke foto’s aan, meestal vergezeld door enkele noodzakelijke tekstblokjes. In Ontwerp je eigen ecologische siertuin, het boek van Herman Dierickx, is dit niet zo: het wil je verleiden door inhoud. En hoé: in dit zeldzame juweeltje krijgt de lezer veertig jaar kennis en ervaring op een schoteltje aangeboden. De uitermate belezen Hermans heeft ogenschijnlijk de halve bib van de Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging

in zijn literatuurlijst opgenomen, net als tal van overheidspublicaties. Opmerkelijk genoeg bedankt hij niet alleen de honderden mensen wiens pad hij kruiste de afgelopen 40 jaar, maar ook de natuur zelf. Nederigheid siert. Merkwaardig detail: hij schreef zijn boek in een appartement, drie hoog, waardoor hij steeds in de tuinen van anderen kon zien.

Herman Dierickx houdt niet van compromissen. De robotmaaier, een machine die inmiddels veelvuldig opduikt in Vlaamse tuinen, noemt hij zonder meer ecologische marteltuigen. Wat biedt hij dan wel? Een pleidooi voor kennis, te beginnen met "ken je eigen tuin", informatie en inzicht vanuit een heldere visie. Schimmelaantrekkers, verkoelende planten, koolstofverzamelaars, microklimaatplanten, groeibogen, Ellenbergwaarden, enten van bloemenweiden, uitgebreide soortenlijsten: hij blijft onophoudelijk informatie aanbieden. Die is overvloedig en netjes geschikt, ideaal om tal van lange winteravonden mee te vullen, wegdromend van een nieuwe, ontluikende lente.

https://noordboek.nl/boek/ontwerp-je-eigen-ecologische-siertuin/

 

Al wat leeft, Jason Roberts

Met Al wat leeft, bewijst Jason Roberts dat "1 + 1" soms toch "3" is. Hij schrijft niet één, maar twee biografieën, plaatst beiden in hun maatschappelijke context, en verweeft de levensverhalen van twee mannen die elkaar nooit hebben ontmoet ineen. Het gaat hier om Carl Linnaeus en Georges-Louis Leclerc, graaf de Buffon, beiden geboren in 1707, de een in Zweden en de andere in Frankrijk, ruwweg een ‘classificeerder’ en een ‘denker’, de een recht door zee, de ander een gewiekst opportunist. Terwijl Linneaus vandaag veel bekender is, aarzelt Roberts niet om de échte denker Buffon hoger in te schatten. Hij beschrijft meeslepend en in detail de levensverhalen en karakters van beide mannen, inclusief details, zoals hoe Linnaeus zijn meisjes scholing ontzegde en Buffon zijn vrouw koos vanwege haar karakter en niet vanwege van haar positie.

Hoe die twee levens, 1+1, toch 3 opleveren? Omdat Roberts niet alleen de denk- en werkwijze van beide mannen beschrijft: in de contrasten daartussen liggen eigenlijk alle cruciale kwesties van de latere biologie besloten – toen nog natuurhistorie genoemd: stabiliteit en verandering, intrinsieke kenmerken versus aanpassing aan de omgeving, aangeleerd of geërfd gedrag, en zelfs de persistente scheiding tussen plant- en dierkunde, toen nog botanica versus zoölogie. In het laatste deel trekt Roberts de lijn van beide 18e-eeuwers door naar de grote namen van de 19e eeuw, Darwin en Mendel. Met het begrip "web of life" wordt in de 20e eeuw helemaal duidelijk dat het ‘complexisme’ van Buffon de werkelijkheid meer recht doet dan de classificatiedrift van Linnaeus.

Het boek kreeg na zijn publicatie in 2024 de Pulitzerprijs. De dit jaar verschenen Nederlandse vertaling is soms wat slordig en verwarrend. Zo wordt het begrip ‘lens’ gebruikt (“de lens van de onveranderlijkheid”) waar ‘denkkader’ of ‘paradigma’ duidelijker was geweest. Later bezigt Roberts ook het woord ‘doctrine’. Hoe dan ook: Roberts diept een fraai staaltje wetenschapsgeschiedenis op, en laat zien hoe wat gisteren in steen gebeitelde waarheid was, vandaag controversieel wordt en morgen een vooroordeel blijkt.

https://www.hollandsdiep.nl/boek/3044/jason-roberts-al-wat-leeft.html

De tekst verscheen op de website van BBL op 9 oktober 2025

https://www.bondbeterleefmilieu.be/artikel/drie-eigenzinnige-omgevingsboeken